بىاعتبار دانست همانطور كه قضيهء بعضيه مهمله كمية الموضوع را كه گذشت . قَضاياى مُحيطَه - ( اصطلاح منطقى ) مراد از قضاياى محيطه قضاياى كليه است ( ش ص 88 ) رجوع به قضايا شود قَضيَّه - ( اصطلاح منطقى ) قضيه عبارت از گفتارى است كه محتمل صدق و كذب باشد بدين معنى كه با قطع نظر از خبردهندهء آن و بدون توجه بعلائم و قرائنى كه ممكن است جنبهء صدق و يا كذب آن را ترجيح دهد هيچ يك از دو طرف صدق و كذب بر ديگرى برترى نداشته باشند و مراد از آنكه گويند قضيه گفتارى است قضيه ملفوظه است نه قضيه معقوله و قضيهء معقوله همان صورت ذهنى قضيه ملفوظه است . رجوع به قضايا شود ( از كشف المراد ص 5 لا 5 - ش ص 63 مجموعه دوم ص 26 ، 23 ) . قَضيَّهء بَسيطه - ( اصطلاح منطقى ) هر قضيهء كه متضمن حكم ايجابى به تنهائى يا سلبى فقط باشد و مقيد بقيد لادوام و لاضرورت و مشروط به شرط امكان و غيره نباشد كه اشاره بقضيهء ديگرى مقابل آن باشد آن قضيهء را بسيطه مينامند و اگر بوسيلهء اضافه كردن قيدى و شرطى منحل به دو قضيه شود كه يكى موجبه و ديگرى سالبه باشند چنين قضيهء را مركبه مينامند . ( از ش ص 8 لا 8 - دستور ج 3 ، ص 82 ) . قَضيَّهء ثُلاثيَّه - ( اصطلاح منطقى ) رجوع بقضيهء ثنائيه شود . و رجوع به قضايا شود . قَضيَّهء ثُنائيَّه - ( اصطلاح منطقى ) هرگاه رابطه ميان موضوع و محمول ذكر نشده باشد مانند « زيد ، قائم » ثنائيه گويند و اگر رابطه مذكور باشد « زيد قائم است » آن قضيه را ثلاثيه نامند . ( از اساس الاقتباس ص 66 ) . رجوع به قضايا شود . قَضيَّهء جُزويَّه - اگر موضوع در قضيه جزوى بوده مانند « بعض انسانها عالمند » چنين قضيهء را جزويه گويند موجبه باشد يا سالبه قَضيَّهء حَقيقيَّه - ( اصطلاح منطقى ) قضيهء حقيقيه قضيه‌اى است كه موضوع و محكوم عليه آن اعم از موجود در خارج باشد بالفعل يا نباشد و بعبارت ديگر مطلق مصاديق محققة الوجود و يا مقدرة الوجود ( از ش ص 69 - دستور ج 3 ص 81 ) قَضيَّهء حَمْليَّه - ( اصطلاح منطقى ) قضيهء حمليه قضيه‌ايست كه حكم بوقوع نسبت در آن مشروط به شرط و مقيد بقيدى نباشد . رجوع به قضاياى حمليه شود . جزء اول از قضيهء حمليه را موضوع و جزء دوم را محمول مينامند در مقابل قضيهء شرطية كه ثبوت يا نفى نسبت در آن مشروط به شرط و مقيد بقيدى مىباشد و جزء اول در قضيهء شرطيه را مقدم و جزء دوم را تالى مينامند ( از دستور العلماء ج 3 ص 77 ش ص 65 ، 116 ) . قَضيَّهء خارِجيَّه - ( اصطلاح منطقى ) قضيهء خارجيه قضيه‌اى است كه